KOSZTY PRYWATNEGO RZECZOZNAWCY (CTP) WE WŁOSZECH

1. Wprowadzenie – specyfika szkód transgranicznych i szczególna rola rzeczoznawcy

W wypadkach drogowych we Włoszech z udziałem cudzoziemców — Polaków, Czechów, Niemców, Austriaków lub innych obywateli UE — pojawia się fundamentalny problem: standardowa wycena szkody wykonywana przez włoskiego ubezpieczyciela nie uwzględnia realiów rynkowych kraju pochodzenia poszkodowanego.

W rezultacie:

wartość pojazdu określana jest błędnie,
wartość pozostałości (wraku) ustalana jest nierealistycznie,
szkoda często jest niewłaściwie kwalifikowana (częściowa zamiast całkowitej),
poszkodowany traci realne pieniądze.

Dlatego konieczne jest powołanie Consulente Tecnico di Parte (CTP), czyli niezależnego rzeczoznawcy, który ocenia wartość pojazdu i szkody zgodnie z:

rynkiem kraju rejestracji pojazdu,
rynkiem kraju zamieszkania poszkodowanego,
realną możliwością sprzedaży pozostałości,
rzeczywistymi kosztami naprawy (części, robocizna, podatki).

I właśnie tutaj pojawia się kluczowe pytanie:

❗ Czy koszty prywatnego rzeczoznawcy (CTP) poniesione przez poszkodowanego są we Włoszech zwracane przez ubezpieczyciela?

Odpowiedź brzmi: tak – i wynika to wprost z prawa, orzecznictwa i zasady pełnej kompensacji szkody.

2. Podstawy prawne obowiązku zwrotu kosztów opinii CTP

2.1. Rozporządzenie Rzym II – właściwość prawa włoskiego

W sprawie o charakterze transgranicznym (cudzoziemiec + pojazd zagraniczny + wypadek we Włoszech) zastosowanie ma art. 4 ust. 1 Rozporządzenia (WE) nr 864/2007 („Rzym II”):

„Prawem właściwym jest prawo państwa, w którym powstała szkoda.”

W praktyce:
➡ jeśli wypadek zdarzył się we Włoszech — stosujemy prawo włoskie, niezależnie od narodowości poszkodowanego i tablic rejestracyjnych pojazdu.

To kluczowe, ponieważ włoskie prawo zdecydowanie i jednoznacznie wspiera zwrot kosztów CTP.

2.2. Włoski Kodeks Cywilny – pełna kompensacja szkody obejmuje koszty rzeczoznawcy

Włoskie przepisy tworzą spójną, jednoznaczną strukturę:

Art. 2043 c.c. – ogólna zasada odpowiedzialności deliktowej

„Kto wyrządza szkodę czynem bezprawnym, zobowiązany jest do jej naprawienia.”

Art. 2054 c.c. – odpowiedzialność w ruchu pojazdów

Domniemanie winy kierującego → ułatwia dochodzenie roszczeń.

Art. 1223 c.c. – zakres odszkodowania (kluczowy!)

Odszkodowanie obejmuje:
• danno emergente – rzeczywista strata,
• lucro cessante – utracone korzyści,
o ile są normalnym i bezpośrednim skutkiem wypadku.

Wydatki na opinię techniczną:

są konieczne,
są bezpośrednim skutkiem wypadku,
umożliwiają skuteczne dochodzenie roszczeń,
zapobiegają zaniżeniu odszkodowania.

Dlatego stanowią danno emergente, czyli część szkody, którą ubezpieczyciel musi zwrócić.

3. Dlaczego opinia CTP jest konieczna – znaczenie rynku kraju poszkodowanego

W sprawach transgranicznych kluczowe jest to, że:

❗ wartość rynkowa pojazdu w Polsce, Czechach czy Niemczech nie jest analogiczna do wartości tego samego pojazdu na rynku włoskim.

❗ wartość wraku w Polsce czy Czechach jest zupełnie inna niż we Włoszech.

❗ koszty naprawy w kraju poszkodowanego są inne niż koszty naprawy we Włoszech.

Ubezpieczyciel, który nie zna rynku polskiego, czeskiego czy niemieckiego:

dokonuje nieprawidłowych obliczeń,
naraża poszkodowanego na zaniżenie odszkodowania,
narusza zasadę pełnej kompensacji szkody.

Z tych powodów powołanie CTP jest obiektywnie konieczne i jako takie – musi być refundowane.

4. Orzecznictwo włoskie – absolutnie jednoznaczne na korzyść poszkodowanego

Włoska Corte di Cassazione wydała szereg wyroków potwierdzających, że koszty opinii CTP:

są elementem szkody majątkowej,
muszą być zwrócone,
nie można odmówić ich zwrotu tylko dlatego, że nie opłacono ich „z góry”,
nie mogą być uznane za zbędne, jeśli ubezpieczyciel korzysta z ich treści.

Wszystkie przytoczone wyroki znajdują się w dokumencie źródłowym .

4.1. Cassazione 20.11.2019, nr 30289

Sąd uznał, że:

koszty CTP są wydatkiem koniecznym,
mogą zostać zasądzone nawet przy braku dowodu natychmiastowej zapłaty,
liczy się celowość wydatku, nie forma rachunku.

To w praktyce zamknęło drogę do argumentu ubezpieczycieli:
„Nie zwrócimy, bo faktura nie została opłacona”.

4.2. Cassazione 04.11.2020, nr 24481

Wyrok potwierdza:

koszty przedsądowej pomocy technicznej = danno emergente,
są niezależne od kosztów procesu,
muszą być wyrównane przez ubezpieczyciela.

4.3. Cassazione 30.05.2023, nr 15265

Sąd Najwyższy jednoznacznie stwierdził:

„Koszty działalności technicznej i prawnej poniesione w celu przygotowania roszczenia stanowią szkodę majątkową i jako takie podlegają pełnej rekompensacie.”

4.4. Tribunale di Grosseto, 22.01.2025, nr 68

Wyrok z 2025 roku jest szczególnie istotny, ponieważ dotyczy szkody komunikacyjnej:

koszty CTP poniesione na etapie accertamento tecnico preventivo są ripetibili,
czyli muszą być zwrócone stronie wygrywającej,
chyba że ubezpieczyciel udowodni ich rażącą nadmierność (co praktycznie nigdy się nie zdarza).

5. Krytyczna ocena praktyki ubezpieczycieli – i dlaczego jest sprzeczna z prawem

W praktyce ubezpieczyciele często:

nie zlecają międzynarodowej wyceny,
korzystają z ustaleń CTP poszkodowanego,
odmawiają zwrotu kosztów CTP, twierdząc, że „prawo włoskie tego nie przewiduje”.

Ta argumentacja jest fałszywa i sprzeczna z:

art. 1223 c.c.,
zasadą buona fede (dobrej wiary kontraktowej),
utrwaloną linią orzeczniczą Cassazione.

❗ Ubezpieczyciel nie może korzystać z opinii CTP i jednocześnie odmawiać zwrotu kosztów jej sporządzenia.

Byłaby to forma bezpodstawnego wzbogacenia oraz rażącego naruszenia równowagi stron.

6. Logiczny i prawny wniosek końcowy

Na podstawie:

Rozporządzenia „Rzym II”,
art. 2043, 2054 i 1223 włoskiego Kodeksu Cywilnego,
bogatego i spójnego orzecznictwa Cassazione,
aktualnego orzecznictwa sądów włoskich (2025 r.),
oraz praktyki likwidacji szkód transgranicznych,

stwierdzić należy jednoznacznie:

**1. Koszty prywatnej opinii technicznej (CTP) są elementem szkody majątkowej (danno emergente) i muszą być zwrócone przez ubezpieczyciela.**

2. Zwrot kosztów jest obowiązkiem prawnym, a nie decyzją uznaniową ubezpieczyciela.

3. Odmowa zwrotu, przy jednoczesnym korzystaniu z opinii, jest sprzeczna z zasadą pełnej kompensacji szkody oraz włoskim orzecznictwem.

4. Poszkodowany cudzoziemiec ma takie same prawa jak obywatel włoski — a w sprawach transgranicznych powołanie CTP jest obiektywnie konieczne.

Transgraniczna szkoda komunikacyjna we Włoszech – dlaczego opinia rzeczoznawcy MOTOEXPERT jest konieczna i dlaczego jej koszty muszą zostać zwrócone przez ubezpieczyciela

Jednym z najczęstszych problemów, z jakim spotykają się poszkodowani cudzoziemcy we Włoszech, jest sytuacja, w której szkoda powstała na terenie Włoch, lecz pojazd jest zarejestrowany i użytkowany na co dzień w innym państwie – Polsce, Czechach, Niemczech, Austrii, Szwajcarii czy na Słowacji. Ta transgraniczna specyfika nie jest drobnym detalem – przeciwnie, całkowicie zmienia sposób prawidłowego ustalenia wysokości szkody, w szczególności:

wartości pojazdu przed szkodą,
wartości wraku na realnym rynku poszkodowanego,
opłacalności naprawy,
kosztów technicznych i logistycznych.

I to właśnie w tym kontekście opinia niezależnego rzeczoznawcy – Consulente Tecnico di Parte (CTP) – staje się nie tylko przydatna, ale niezbędna, szczególnie gdy poszkodowany jest cudzoziemcem, a proces likwidacji prowadzony jest we Włoszech.

1. Dlaczego MOTOEXPERT ma wyjątkową pozycję w transgranicznej likwidacji szkód?

1.1. Oględziny i opinie techniczne w wielu krajach jednocześnie

Stowarzyszenie Międzynarodowych Rzeczoznawców Techniki Samochodowej MOTOEXPERT działa w sposób, który jest wprost dostosowany do problematyki międzynarodowych szkód komunikacyjnych:

✔ Oględziny pojazdów wykonujemy:

we Włoszech – m.in. Rzym, Mediolan, Wenecja, Bolonia, Neapol, Turyn, Verona, Florencja, Rimini, Bari, Triest, Bergamo, Como, Udine, Genewa Włoska (Valle d’Aosta),
w całej północnej części Włoch (Nord Italia) – obszar szczególnie ważny ze względu na liczbę turystów i pracowników transgranicznych: Mediolan, Bergamo, Brescia, Werona, Bolzano, Trento, Udine, Triest,
w Polsce – jeśli pojazd wrócił po zdarzeniu do kraju rejestracji,
w Niemczech – Monachium, Stuttgart, Frankfurt, Hamburg, Berlin,
w Austrii – Wiedeń, Graz, Innsbruck, Linz, Salzburg,
w Szwajcarii – Zurych, Bazylea, Genewa, Berno, St. Gallen, Lugano,
w Czechach – Ostrawa, Brno, Praga,
na Słowacji – Bratysława, Koszyce.

Taki model działania nie jest luksusem – on odpowiada na realne potrzeby poszkodowanych.
Jeśli więc jesteś Polakiem, Czechem, Niemcem, Austriakiem lub Szwajcarem i:

Twój pojazd uległ uszkodzeniu we Włoszech,
ale przebywa już w Twoim kraju zamieszkania,
lub został tam przetransportowany po wypadku,

— oględziny i pełną opinię możemy wykonać lokalnie, bez konieczności powrotu do Włoch.

To kluczowe również z punktu widzenia prawa włoskiego, ponieważ:

Wartość pojazdu i wartość wraku należy ustalać na rynku kraju poszkodowanego – a nie we Włoszech.

I właśnie ten argument jest często decydujący w sporach z ubezpieczycielem.

1.2. Opinie w odpowiednim języku – w zależności od sprawcy i kraju likwidacji

MOTOEXPERT przygotowuje dokumentację:

w języku włoskim, jeśli likwidacja prowadzona jest we Włoszech,
w języku polskim, jeśli pojazd należy do obywatela Polski,
w języku niemieckim, gdy:
- sprawcą jest pojazd na niemieckich tablicach,
- szkoda likwidowana jest z ubezpieczyciela niemieckiego,
w języku angielskim – jeśli sprawa wymaga neutralnego języka dla korespondencji międzynarodowej,
w języku kraju, którego dotyczy szkoda – na życzenie.

To nie jest tylko kwestia wygody klienta.

To jest element strategii prawno-technicznej, ponieważ:

włoski ubezpieczyciel akceptuje opinie po włosku,
a niemiecki ubezpieczyciel oczekuje dokumentu po niemiecku,
austriacki — również po niemiecku,
szwajcarski — w zależności od regionu: niemiecki, włoski lub francuski.

Taka elastyczność nie tylko przyspiesza likwidację, ale też odbiera ubezpieczycielom pretekst do odrzucenia opinii.

2. Dlaczego koszt takiej opinii musi zostać zwrócony przez ubezpieczyciela? (Analiza prawna i orzecznicza)

Poniższa analiza jest rozwinięciem obowiązujących we Włoszech zasad prawnych oraz orzecznictwa, zgodnie z dokumentem źródłowym .

2.1. Zasada pełnej kompensacji – art. 1223 c.c.

Wydatki na:

oględziny w kraju poszkodowanego,
transgraniczną analizę wartości pojazdu,
ustalenie wartości wraku na jego rynku,
profesjonalną opinię techniczną,
tłumaczenie specjalistyczne dokumentacji,

są wydatkami bezpośrednio spowodowanymi wypadkiem – a więc stanowią danno emergente.

Sąd Najwyższy (Corte di Cassazione) potwierdził to wielokrotnie:

wyrok 30289/2019,
wyrok 24481/2020,
wyrok 15265/2023,
wyrok Tribunale di Grosseto 68/2025,

wskazując, że:

koszty technicznej pomocy przedsądowej (w tym CTP) są elementem szkody majątkowej i podlegają pełnemu zwrotowi.

2.2. Kluczowy argument: ubezpieczyciel korzysta z wyników opinii lecz odmawia jej opłacenia

W dokumentach MOTOEXPERT często widzimy, że włoski ubezpieczyciel:

nie zleca własnej opinii technicznej opartej na rynku kraju poszkodowanego,
wykorzystuje ustalenia z opinii MOTOEXPERT (zdjęcia, opis uszkodzeń, wartość pojazdu, wartość wraku, analiza szkody całkowitej),
a następnie odmawia zapłaty kosztów CTP.

Takie działanie narusza:

art. 1223 c.c.,
zasadę dobrej wiary (buona fede contrattuale),
zakaz bezpodstawnego wzbogacenia,
utrwalone orzecznictwo Cassazione.

Ubezpieczyciel nie może czerpać korzyści z dokumentu, za który nie chce zapłacić.

To tak, jakby korzystał z usług eksperta „za darmo” — co w świetle włoskiego prawa cywilnego jest niedopuszczalne.

3. Transgraniczność jako czynnik podnoszący konieczność powołania CTP

Gdy poszkodowany wraca po wypadku do:

Krakowa lub Warszawy,
Wiednia,
Monachium, Stuttgartu, Drezna,
Zurychu, Bazylei, Genewy,
Pragi, Brna, Ostrawy,

oględziny pojazdu na miejscu (w swoim kraju) są obiektywnie konieczne, ponieważ:

✔ wrak może znajdować się w innym kraju niż miejsce wypadku,

✔ wartość rynkowa pojazdu zależy od lokalnego rynku,

✔ lokalne ceny napraw są inne niż we Włoszech.

Corte di Cassazione podkreśla, że:

Jeśli wydatki na opinię są konieczne, racjonalne i pozostają w bezpośrednim związku z wypadkiem – muszą być zwrócone.

W przypadku szkód transgranicznych ta konieczność jest wręcz oczywista.

4. Dlaczego opinia MOTOEXPERT ma szczególną moc dowodową we Włoszech?

Ponieważ:

1. Zawiera analizy oparte na rynku kraju poszkodowanego.

Tego nie zrobi żaden standardowy włoski perito.

2. Może być przygotowana w języku włoskim, niemieckim lub innym – zależnie od potrzeb likwidacji.

3. Oględziny są wykonywane lokalnie, w kraju poszkodowanego, co pozwala ustalić realne wartości (przedszkodowe i wraku).

4. Ubezpieczyciele we Włoszech wykorzystują ustalenia MOTOEXPERT – co potwierdza jej wiarygodność techniczną.

5. Sieć działa w wielu krajach, co jest absolutnie kluczowe przy wypadkach we Włoszech z udziałem cudzoziemców.

5. Wniosek końcowy – obowiązek zwrotu kosztów CTP jest jednoznaczny